Glokom (Göz Tansiyonu) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Glokom (göz tansiyonu), görme sinirinin ilerleyici hasarıyla seyreden ve erken dönemde çoğu zaman belirti vermeden ilerleyen kronik bir göz hastalığıdır. Bu sayfada glokomun ne olduğunu, göz tansiyonu belirtilerini, nedenlerini, türlerini, normal basınç değerini, tanı ve tedavi seçeneklerini kaynaklarıyla bulabilir; kendi riskinizi Prof. Dr. Serhat İmamoğlu ile muayenede değerlendirebilirsiniz.
Kısaca: glokom (göz tansiyonu) nedir?
- Tanım: Glokom, halk arasında “göz tansiyonu” veya “karasu” denilen, görme sinirinin ilerleyici hasarıyla seyreden kronik bir göz hastalığıdır; yüksek göz içi basıncı en önemli ve tedaviyle değiştirilebilen risk faktörüdür.[1][3]
- Belirtiler: En sık görülen açık açılı glokom erken dönemde çoğunlukla belirti vermez; çevre görme sessizce daralır. Dar açılı glokomda ise ani, şiddetli ağrı ve bulanık görmeyle seyreden acil bir kriz gelişebilir.[1][9]
- Yaygınlık: Dünyada 40-80 yaş arası nüfusun yaklaşık %3,5'inde görülür; Türkiye'nin batısında yapılan bir çalışmada 40 yaş üstünde açık açılı glokom sıklığı %2 bulunmuştur.[2][7]
- Kan basıncıyla ilgisi yok: Göz tansiyonu, gözün içindeki sıvı basıncıdır; kol tansiyonundan (kan basıncı) ayrı ölçülür ve ayrı bir hastalıktır.[1][11]
- Tedavi edilebilir: Kaybolan görme geri gelmez, ancak damla, lazer ve gerektiğinde ameliyatla basınç düşürülerek ilerleme çoğu zaman durdurulur. Tanı yalnızca muayeneyle konur.[1][4]
Glokom Nedir? Göz Tansiyonu Nasıl Oluşur?
Glokom nedir? Glokom; gördüklerimizi beyne ileten görme sinirinin (optik sinir) yavaş yavaş zarar gördüğü, ilerleyici bir hastalık grubudur. Halk arasında “göz tansiyonu” ve “karasu” olarak bilinir. Göz içindeki sıvının (aköz hümör) birikmesiyle göz içi basıncı yükselir ve bu basınç zamanla görme sinirinin liflerini hasara uğratır.[1][3] ABD Ulusal Göz Enstitüsü'ne (NEI) göre hasar genellikle çevre görmeden başlar ve o kadar yavaş ilerler ki kişi fark etmeyebilir; bu yüzden glokomlu insanların yaklaşık yarısı hastalığının farkında değildir.[1]
Gözün içinde sürekli olarak berrak bir sıvı üretilir; bu sıvı gözün ön bölümünü dolaşır ve iris ile kornea arasındaki açıdaki süzgeç benzeri drenaj dokusundan (trabeküler ağ) dışarı akar. Üretim ile çıkış dengede olduğunda basınç normal kalır. Çıkış yolu daralır veya tıkanırsa sıvı birikir ve göz içi basıncı artar.[1] Avrupa Glokom Derneği (EGS) rehberine göre göz içi basıncı, glokomda tedaviyle değiştirilebilen bilinen tek risk faktörüdür; bu nedenle tüm tedaviler basıncı hedef düzeye indirmeye odaklanır.[3][4]
Görme siniri hasar görür
Yüksek basınç görme sinirinin liflerini zedeler; hasar geri dönmez, bu yüzden amaç ilerlemeyi durdurmaktır.[1]
Göz Tansiyonu ile Kan Basıncı (Tansiyon) Aynı Şey mi?
Hayır. “Göz tansiyonu” gözün içindeki sıvı basıncıdır ve tonometre denilen cihazla gözden ölçülür; “tansiyon” ise damarlardaki kan basıncıdır ve koldan ölçülür. Birinin yüksek olması diğerinin de yüksek olduğu anlamına gelmez. EGS rehberi, hipertansiyonun glokom için risk faktörü olduğuna dair kanıtı yetersiz bulur.[4] Yüksek kan basıncı ise gözde başka bir soruna, retina damarlarının hasarına (hipertansif retinopati) yol açabilir; MedlinePlus'a göre bu hastaların çoğunda belirti geç evreye kadar görülmez.[11] İki durumun karıştırılması sık olduğu için bu ayrımı Yüksek Tansiyon Gözde Kanlanma Yapar mı? yazısında ayrıca ele aldık.
Glokom Ne Kadar Yaygın? Türkiye ve Dünya Verileri
Glokom, dünyada geri dönüşsüz körlüğün önde gelen nedenidir. Ophthalmology dergisinde yayımlanan 50 toplum tabanlı çalışmanın meta-analizine göre 40-80 yaş arası nüfusta glokom sıklığı %3,54'tür; 2013'te 64,3 milyon olan hasta sayısının 2040'ta 111,8 milyona çıkması bekleniyor. Açık açılı glokom en çok Afrika'da, açı kapanması glokomu en çok Asya'da görülüyor.[2]
Türkiye'ye ait toplum tabanlı veri sınırlıdır. Türkiye'nin batısında 40 yaş üstü kişilerde yapılan bir çalışmada primer açık açılı glokom sıklığı %2 bulunmuş ve ilişkili tek risk faktörü yaş olarak saptanmıştır.[7] Türk Oftalmoloji Derneği (TOD) Glokom Birimi'nin Dünya Glokom Haftası açıklamalarında ise toplumsal sıklık yaklaşık %3 kabul edilerek Türkiye'de 2,5 milyona yakın glokom hastası olduğu, geç tanı nedeniyle her dört hastadan yalnızca birinde tedaviye geçilebildiği belirtilmiştir.[13] Bu rakamların ortak mesajı aynı: hastaların büyük bölümü tanı almadan yaşıyor ve çoğu, ancak düzenli muayeneyle yakalanabiliyor.
Göz Tansiyonu Belirtileri ve Glokom Belirtileri Nelerdir?
Göz tansiyonu belirtileri nelerdir? Göz tansiyonu yüksekliği belirtileri hastalığın türüne göre tamamen değişir. En sık görülen açık açılı glokom erken dönemde çoğunlukla hiç belirti vermez; Glaucoma Research Foundation'a göre hastaların çoğu görme kaybını hastalık ileri evredeyken fark eder.[9] Stanford Health Care, daha az etkilenen gözün kaybı telafi ettiği için yan görme kaybının hasar şiddetlenene kadar anlaşılmayabileceğini belirtir.[10] Dar açılı glokomda ise basınç aniden yükselebilir ve şiddetli belirtilerle seyreden bir kriz ortaya çıkar.[1]
| Tür | Hasta neler fark eder? | Ne zaman fark edilir? | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|---|
| Açık açılı | Erken dönemde hiçbir şey; sonra yan görmede fark edilmeyen boşluklar, ileri evrede tünel görme ve merkez görme kaybı | Çoğunlukla geç; kayıp önemli ölçüde ilerlediğinde | Risk grubundaysanız belirti beklemeden düzenli muayene |
| Dar açılı (akut kriz) | Şiddetli göz ve baş ağrısı, ani bulanık görme, ışık çevresinde renkli halkalar, kızarıklık, bulantı ve kusma | Aniden, saatler içinde | Göz acilidir: beklemeden acil göz hekimine başvurun |
| Dar açılı (subakut) | Akşamları başlayıp sabaha kadar geçen bulanıklık ve halka görme atakları | Tekrarlayan kısa ataklar | Muayene gerekir; krizin habercisi olabilir |
| Normal basınçlı | Açık açılı glokomla aynı: sessiz çevre görme kaybı | Basınç normal olduğu için daha da geç | Optik sinir ve görme alanı muayenesi |
| Konjenital (bebek) | Aşırı sulanma, ışıktan rahatsız olma, göz kapağı kasılması, bulutlu ve büyümüş göz | Doğumdan sonraki ilk aylarda | Beklemeden çocuk göz hekimine başvurun |
Tabloyu tam görmek için parmağınızla yana kaydırabilirsiniz.
Tablo kaynaklara dayanır[1][9][10][12]; her hastada seyir aynı hızda değildir.
Bu belirtiler varsa beklemeden acil göz hekimine başvurun
- Şiddetli göz ağrısı ve baş ağrısı
- Ani bulanık görme veya görme düşmesi
- Işıkların etrafında renkli halkalar görme (hale)
- Göz kızarıklığı, bulantı ve kusma
NEI, bu belirtilerin açı kapanması glokomunda ani ortaya çıktığını ve doktora veya acile hemen gidilmesi gerektiğini belirtir.[1] Akut açı kapanması, tedavi edilmezse geri dönüşsüz körlüğe yol açabilen bir göz acilidir.[12] Krizin tedavisi ve korunma yolları için Dar Açılı Glokom ve Akut Glokom Krizi sayfamıza bakabilirsiniz.
Glokom Belirtisi Sanılan Yakınmalar: Göz Yorgunluğu, Baş Ağrısı, Kızarıklık
Glokom belirtileri aranırken en sık yapılan hata, günlük yakınmaları hastalığa bağlamaktır. Hafif baş ağrısı, göz yorgunluğu, seyirme veya geçici kızarıklık gibi yakınmalara bakarak glokom olup olmadığınızı anlayamazsınız; bunlar çoğunlukla başka nedenlere bağlıdır ve açık açılı glokom bunları yapmadan ilerler. NEI, glokom olup olmadığını öğrenmenin tek yolunun kapsamlı göz muayenesi olduğunu vurgular.[1] Yine de şiddetli göz ve baş ağrısı, bulanık görme ve bulantı birlikteyse bu bir kriz olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.
Çocuklarda ve Bebeklerde Göz Tansiyonu Belirtileri
Bebeklerde glokom belirtileri yetişkinlerden farklı ve daha görünürdür: sulanma, ışığa duyarlılık, göz kapağı kasılması, korneanın büyümesi ve bulutlanması.[9][10] Bebeklerdeki sulanmanın çok daha sık nedeni tıkalı gözyaşı kanalıdır; ancak sulanmaya ışık hassasiyeti, bulutlu kornea veya büyük göz eşlik ediyorsa beklemeden muayene gerekir. Tanı, ameliyat ve takip için Konjenital Glokom (Çocuklarda Göz Tansiyonu) sayfamıza bakabilirsiniz.
Göz Tansiyonu Nedenleri ve Risk Faktörleri: Kimler Risk Altında?
Göz tansiyonu neden olur, göz tansiyonu sebepleri nelerdir? Glokom belirtileri geç ortaya çıktığı için nedenleri ve risk faktörlerini bilmek, kimin muayene olması gerektiğini belirler. Temel mekanizma göz içi sıvısının yeterince boşalamamasıdır; ancak glokomun tek bir nedeni yoktur, genetik ve çevresel etkenler birlikte rol oynar.[1][3] EGS 6. baskı rehberi şu risk faktörlerini önemli sayar: yüksek göz içi basıncı, psödoeksfoliasyon, ileri yaş, beyaz olmayan etnik köken, ailede glokom öyküsü, miyopi, dengesiz tansiyon ve kalp-damar hastalığı. Hipertansiyon, Alzheimer, migren ve Raynaud'un risk faktörü olup olmadığına dair kanıtı ise yetersiz bulur.[4] NEI de 60 yaş üzerini, 40 yaşından sonra Afrika kökenli Amerikalıları ve Hispanik/Latinleri ve ailesinde glokom olanları daha yüksek riskli tanımlar.[1]
40 yaşından sonra risk artar
Türkiye'nin batısındaki toplum çalışmasında açık açılı glokomla ilişkili tek risk faktörü yaştı.[7] Yaş ilerledikçe muayene aralığı sıklaşmalıdır.
Birinci derece akrabalar
Glokom ailelerde görülebilir; NEI aile bireylerinin kontrol ettirmesini önerir.[1] TOD, ailede glokom varsa diğer üyelerde sıklığın 3-5 kat arttığını belirtir.[13]
Miyopi, ince kornea, dar açı
Yüksek miyopi açık açılı glokom riskini artırır; ince kornea ölçümü etkiler; dar açı yapısı açı kapanması riski taşır.[4][8]
Kortizon, psödoeksfoliasyon, üveit, travma
Uzun süreli kortizon kullanımı, gözde psödoeksfoliasyon birikimi, göz içi iltihabı ve göz yaralanmaları ikincil glokoma yol açabilir.[6]
Kortizon (Steroid) Göz Tansiyonunu Yükseltir mi?
Evet, bazı kişilerde yükseltir. TOD Glokom Birimi'nin eğitim yayınına göre toplumun yaklaşık %30-40'ı kortizon tedavisi sonrasında göz içi basıncında en az 5 mmHg artış gösterir; damla ve göz çevresi uygulamaları sistemik ilaçlara göre daha sık basınç artışı yapar, artış genellikle ilaca başladıktan 1-4 hafta sonra görülür ve ilaç kesildikten sonra çoğunlukla 1-4 haftada normale döner. Primer açık açılı glokom hastalarının hemen hepsinde steroid yanıtı vardır ve çocuklarda yanıt daha sıktır.[6] Bu yüzden alerji, romatizma, cilt veya göz hastalığı için uzun süre kortizon kullanan kişilerin göz tansiyonunu ölçtürmesi önerilir.
Psödoeksfoliasyon: Türkiye'de Sık Görülen Bir Neden
Psödoeksfoliasyon sendromu, genellikle ileri yaşta görülen ve gözün ön bölümünde beyaz, pul benzeri bir maddenin biriktiği bir durumdur. Bu madde gözün drenaj dokusunu tıkayarak basıncı yükseltebilir. TOD'a göre psödoeksfoliasyonlu olguların yaklaşık %20'sinde tanı sırasında, %50'sinde ise zaman içinde psödoeksfoliasyon glokomu gelişir.[6] Akdeniz ülkelerinde ve Türkiye'de nispeten sık görülen bu durum, katarakt ameliyatını da zorlaştırabildiği için muayenede özellikle aranır.
Glokom Türleri: Açık Açılı, Dar Açılı, Normal Basınçlı ve İkincil Glokom
“Glokom nedir?” sorusunun tek bir cevabı yoktur; glokom, ortak noktası görme siniri hasarı olan bir hastalık grubudur. Türü; tedaviyi, aciliyeti ve takibi değiştirir.
| Tür | Nasıl gelişir? | Kimlerde sık? | Tedavi yaklaşımı |
|---|---|---|---|
| Primer açık açılı | Drenaj açısı açıktır ama süzgeç dokusu zamanla direnç kazanır; basınç yavaş yükselir | En sık tür; 40 yaş üstü, aile öyküsü, miyopi | Damla veya SLT lazerle başlanır; yetmezse ameliyat[4] |
| Normal basınçlı | Basınç normal sınırlarda olduğu halde sinir hasarı gelişir; kan akımı ve sinir hassasiyeti rol oynar | Düşük tansiyon, migren, Raynaud öyküsü olanlarda bildirilmiştir | Basıncı daha da düşürmek; ilerleme hızına göre karar[1][3] |
| Dar açılı (açı kapanması) | İris, drenaj açısını daraltır veya kapatır; basınç ani (akut) ya da yavaş (kronik) yükselir | Dar açılı göz yapısı, hipermetropi, ileri yaş, Asya kökenli | Akut krizde acil ilaç, kesin tedavi lazer iridotomi[12] |
| Psödoeksfoliasyon glokomu | Gözde biriken pul benzeri madde drenajı tıkar | İleri yaş; Türkiye ve Akdeniz'de sık | Standart basamaklar; basınç dalgalı olduğu için yakın takip[6] |
| Pigmenter glokom | İristen dökülen pigment drenaj dokusunu tıkar | Genç, miyop erkeklerde daha sık | Damla, lazer; seyir değişkendir[6] |
| Steroid (kortizon) glokomu | Kortizon kullanımına bağlı basınç artışı | Steroid yanıtı olanlar; uzun süre kortizon kullananlar | İlacın kesilmesi veya değiştirilmesi, gerekirse damla[6] |
| Neovasküler ve üveitik | Diyabet, damar tıkanıklığı veya göz içi iltihabına bağlı ikincil glokom | Diyabetik retinopati, retina damar tıkanıklığı, üveit hastaları | Altta yatan hastalığın tedavisi; sıklıkla implant cerrahisi[1][6] |
| Konjenital ve juvenil | Drenaj sisteminin doğuştan gelişim bozukluğu | Bebekler ve çocuklar; akraba evliliği öyküsü | Çoğunlukla ilk tedavi ameliyattır[4] |
Tabloyu tam görmek için parmağınızla yana kaydırabilirsiniz.
Tablo kaynaklara dayanır[1][3][4][6][12]. Dar açılı glokom ve akut kriz için ayrı sayfamıza, bebek ve çocuklar için Konjenital Glokom sayfamıza bakabilirsiniz.
Yüksek Göz Tansiyonu Her Zaman Glokom mu? Oküler Hipertansiyon
Göz içi basıncı mmHg ile ölçülür ve çoğu insanda 9-21 mmHg arasındadır; ortalama yaklaşık 15 mmHg'dır.[8] Ancak NEI'nin belirttiği gibi normal basınç kişiden kişiye değişir: basıncı yüksek olan bazı kişiler hiç glokom geliştirmez, bazı kişilerde ise basınç normalken glokom gelişir.[1] Bu yüzden glokom tanısı yalnızca basınç sayısına değil, görme siniri ve görme alanı bulgularına dayanır.
Basıncı yüksek olup sinir hasarı bulunmayan duruma oküler hipertansiyon denir. NEI'nin desteklediği Oküler Hipertansiyon Tedavi Çalışması'nda (OHTS) basınç düşürücü damlaların glokomun ortaya çıkışını geciktirebildiği görüldü; ancak 20 yıllık takipte katılımcıların yaklaşık %25'inde görme kaybı gelişti ve basıncı yüksek her kişinin tedaviye ihtiyacı olmayabileceği sonucuna varıldı.[5] Yani ölçümde 22 veya 24 mmHg çıkması tek başına glokom demek değildir; risk faktörlerinize göre izlem ya da tedavi kararı hekimle birlikte verilir. Kornea kalınlığı, gün içi dalgalanma ve ölçüm yöntemi değeri etkiler; bunları Göz Tansiyonu Normal Değeri Kaç mmHg? yazısında ayrıntılı anlattık.
Glokom Tanısı: Göz Tansiyonu Muayenesinde Neler Yapılır?
Tek bir basınç ölçümü tanı için yeterli değildir. EGS 6. baskı rehberi ilk muayenede görme keskinliği, gonioskopi, tonometri, santral kornea kalınlığı, görme alanı ve optik sinir başı değerlendirmesinin yapılmasını önerir; OCT yararlı bir tamamlayıcıdır ama tek başına tanı koydurmaz ve gonioskopinin yerini almaz.[4]
- Tonometri: Göz içi basıncının ölçülmesi; gün içinde değiştiği için bazen birden fazla ölçüm gerekir.
- Gonioskopi: Drenaj açısının açık mı, dar mı olduğunun özel bir lensle incelenmesi; açık açılı ve dar açılı glokomu birbirinden ayırır.
- Optik sinir muayenesi ve OCT: Görme sinirindeki çukurlaşmanın ve sinir lifi tabakasındaki incelmenin görüntülenmesi.
- Görme alanı testi (perimetri): Çevre görmedeki kayıpların haritalanması ve ilerlemenin izlenmesi.
- Pakimetri: Kornea kalınlığı ölçümü; ince veya kalın kornea basınç ölçümünü yanıltabilir.
Testlerin nasıl yapıldığını ve sonuçların ne anlama geldiğini Glokom Testleri yazısında anlattık.
Glokom Tedavi Edilebilir mi? Tedavi Seçeneklerine Genel Bakış
Glokomun kesin bir çaresi yoktur, ancak NEI'ye göre erken başlanan tedavi çoğu zaman hasarı durdurup görmeyi koruyabilir.[1] Tedavi, kaybolan görmeyi geri getirmeyi değil kalan görmeyi korumayı hedefler ve EGS'nin “hedef basınç” dediği, kişiye özel bir basınç düzeyine indirmeye dayanır.[3][4]
- Göz damlaları: Çoğu hastada ilk basamak; sıvı üretimini azaltır veya çıkışını artırır. Damla grupları, yan etkileri ve doğru kullanım için Göz Tansiyonu Damlaları ve Glokom İlaçları.
- SLT lazer: EGS'ye göre hafif-orta evrede damla kadar etkili bir ilk basamak seçeneği.[4] Ayrıntılar: Glokom Lazer Tedavisi (SLT).
- Lazer iridotomi: Dar açılı glokomda ve akut kriz sonrasında kesin tedavi. Ayrıntılar: Dar Açılı Glokom.
- Ameliyat: Damla ve lazerle hedef basınca ulaşılamadığında veya hasar ileriyse. Yöntemler, riskler ve iyileşme: Glokom Ameliyatı (Göz Tansiyonu Ameliyatı).
Hangi basamakla başlanacağı, kontrol sıklığı ve takip planı için Göz Tansiyonu Tedavisi (Glokom Tedavisi) sayfamıza bakabilirsiniz.
Kimler, Ne Sıklıkla Göz Tansiyonu Muayenesi Olmalı?
Glokom belirti vermeden ilerlediği için risk grubundakilerin belirti olmasa da muayene olması gerekir. Muayene sıklığı kişiye göre değişir; EGS ideal aralığı kesin tanımlamaz, ek risk faktörü olanlarda daha sık kontrolün haklı olabileceğini belirtir.[4] Genel çerçeve:
Belirti beklemeden muayene olmalı
- 40 yaş üzerindekiler (ailede glokom varsa daha erken)
- Anne, baba veya kardeşinde glokom olanlar
- Yüksek miyopi veya hipermetropi olanlar
- Uzun süre kortizon (damla, hap, iğne, krem) kullananlar
- Diyabet, göz yaralanması, göz içi iltihabı öyküsü olanlar
- Daha önce “göz tansiyonu sınırda” denilenler
Beklemeden acile başvurmalı
- Şiddetli göz ağrısı ile birlikte bulanık görme, halka görme, bulantı
- Bir gözde ani görme düşmesi
- Bebekte sulanma ile birlikte ışık hassasiyeti, bulutlu veya büyük görünen göz
- Göz darbesi sonrası ağrı ve görme değişikliği
Ailenizde glokom varsa yakınlarınızın da muayene olmasını önerin; NEI, glokomun ailelerde görülebildiğini ve aile bireylerinin kontrol ettirmesi gerektiğini belirtir.[1]
Glokomla Yaşam: Günlük Hayatta Nelere Dikkat Edilmeli?
Glokom nedir sorusunun cevabını öğrenen çoğu hastanın ilk kaygısı görmeyi kaybetmektir; oysa tanı almak görmeyi kaybetmek anlamına gelmez, tanı konan ve düzenli tedavi gören hastaların büyük çoğunluğu görmesini korur. Günlük hayatta önemli olanlar: damlaları hekimin yazdığı saatlerde düzenli kullanmak (hatırlatıcı ve alarmlar uyumu artırır[4]), kontrolleri aksatmamak, kullandığınız tüm ilaçları ve özellikle kortizonu her hekime bildirmek, aile bireylerini muayeneye yönlendirmek. Beslenme, spor, uyku ve araç kullanımı gibi konuları kaynaklarıyla Glokomla Yaşam yazısında topladık.
Bitkisel karışım, sülük ve kök hücre: EGS 6. baskı rehberi, akupunktur, kannabinoidler ve diğer alternatif tedavilerin etkinliğini destekleyen güçlü kanıt bulunmadığını belirtir.[4] Bu yöntemlere güvenerek damla ve takibi bırakmak geri dönüşsüz görme kaybına yol açabilir.
Glokom ve Göz Tansiyonu Rehberi: Bu Kategorideki Tüm İçerikler
Glokomla ilgili tüm sayfalarımız tek bir yapı içinde birbirine bağlıdır; her başlık ayrı bir soruyu kaynaklarıyla cevaplar.
Göz Tansiyonu Tedavisi
Damla, lazer ve ameliyat basamakları; tedaviye hangi basamakla başlanır, takip nasıl yapılır.
Göz Tansiyonu Damlaları ve Glokom İlaçları
Damla grupları, yan etkiler, doğru damlatma ve damlayı aksatmanın riskleri.
Glokom Lazer Tedavisi (SLT)
Kimlere uygulanır, nasıl yapılır, damlaya göre farkı ve etki süresi.
Glokom Ameliyatı (Göz Tansiyonu Ameliyatı)
Ne zaman gerekir, yöntemler, riskler, başarı oranı ve fiyat kriterleri.
Ahmed Glokom Valfi
Valfli drenaj implantı: kimlere takılır, 5 yıllık sonuçlar, hipertansif faz.
Paul Glokom İmplantı
İnce tüplü, geniş plaklı yeni nesil implant; Ahmed ve Baerveldt'ten farkı.
Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci
Gün gün takvim, damla protokolü, günlük yaşama dönüş ve alarm belirtileri.
Dar Açılı Glokom ve Akut Glokom Krizi
Kriz belirtileri, acil tedavi, lazer iridotomi ve koruyucu lazer kararı.
Konjenital Glokom (Çocuklarda Göz Tansiyonu)
Bebek ve çocuklarda belirtiler, tanı, ameliyat ve takip.
Glokom Hastasına Katarakt Ameliyatı
Ameliyat sıralaması, bleb koruma, ameliyat sonrası basınç ve lens seçimi.
Glokom (Göz Tansiyonu) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Glokom nedir, kısaca açıklar mısınız?
Glokom nedir sorusunun kısa yanıtı: görme sinirinin ilerleyici hasarıyla seyreden kronik bir göz hastalığıdır; halk arasında göz tansiyonu veya karasu denir. Göz içi sıvısının yeterince boşalamaması basıncı yükseltir, yüksek basınç zamanla sinir liflerini zedeler ve çevre görme sessizce daralır[1][3].
Göz tansiyonu ile glokom aynı şey mi?
Günlük dilde aynı anlamda kullanılır. Tıbben “göz tansiyonu” göz içi basıncını, “glokom” ise bu basıncın (veya başka nedenlerin) yol açtığı görme siniri hastalığını anlatır. Basıncı yüksek olup sinir hasarı olmayan kişilere glokom değil, oküler hipertansiyon denir; basıncı normal olan kişilerde de glokom gelişebilir[1][5].
Göz tansiyonu belirtileri nelerdir?
Glokom belirtileri türe göre değişir. En sık görülen açık açılı glokom erken dönemde çoğunlukla belirti vermez; zamanla çevre görme alanı daralır ve ileri evrede merkez görme etkilenir. Dar açılı glokomda ise şiddetli göz ve baş ağrısı, ani bulanık görme, ışık çevresinde halka, kızarıklık, bulantı ve kusma görülebilir; bu durum acildir[1][9].
Göz tansiyonu belirti vermeden ilerler mi?
Evet. NEI, glokomun başlangıçta genellikle belirti vermediğini ve glokomlu kişilerin yaklaşık yarısının hastalığını bilmediğini belirtir[1]. Risk grubundaysanız belirti olmasa da düzenli muayene önemlidir.
Göz tansiyonu neden olur?
Göz tansiyonu normal değeri kaçtır?
Göz içi basıncı çoğu insanda 9-21 mmHg arasındadır, ortalama yaklaşık 15 mmHg[8]. Ancak normal değer kişiden kişiye değişir; basıncı 21 üzerinde olan herkes glokom olmadığı gibi, basıncı normal olan kişilerde de glokom gelişebilir. Kornea kalınlığı ve gün içi dalgalanma ölçümü etkiler[1][4]. Ayrıntılar için Göz Tansiyonu Normal Değeri Kaç mmHg? yazımıza bakabilirsiniz.
Yüksek tansiyon (kan basıncı) göz tansiyonunu yükseltir mi?
Kan basıncı ile göz içi basıncı farklı şeylerdir ve ayrı ölçülür. EGS rehberi hipertansiyonun glokom için risk faktörü olduğuna dair kanıtı yetersiz bulur[4]. Yüksek kan basıncı ise retina damarlarına zarar verebilir; kan basıncı yüksekken görme değişikliği veya baş ağrısı varsa acil tedavi gerekir[11].
Glokom kalıtsal mıdır, ailede varsa risk ne kadar?
Glokom tamamen geçer mi, tedavisi var mı?
Glokom kesin olarak geçen bir hastalık değil, kontrol altına alınan kronik bir hastalıktır. Kaybolan görme geri gelmez; ancak erken başlanan tedavi çoğu zaman hasarı durdurup görmeyi korur[1]. Tedavi damla, SLT lazer ve gerektiğinde ameliyatla basıncı hedef düzeye indirmeye dayanır. Basamaklar için Göz Tansiyonu Tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Göz tansiyonu körlük yapar mı?
Göz tansiyonu kaç yaşında başlar, gençlerde görülür mü?
Göz tansiyonu iki gözde de olur mu?
Glokom bir gözde veya iki gözde birden görülebilir[1]. Açık açılı glokom çoğunlukla iki gözü etkiler, ancak hasar iki gözde farklı hızda ilerleyebilir; bu nedenle iki göz de ayrı ayrı muayene ve takip edilir.
Kortizon göz tansiyonu yapar mı?
Evet, bazı kişilerde yapar. Toplumun yaklaşık %30-40'ı kortizon tedavisi sonrasında göz içi basıncında artış gösterir; artış genellikle 1-4 haftada başlar ve ilaç kesilince çoğunlukla 1-4 haftada normale döner[6]. Uzun süre kortizon kullanıyorsanız göz tansiyonunuzu ölçtürün ve hekiminize bildirin.
Glokom tanısı nasıl konur, hangi testler yapılır?
Tanı tek bir basınç ölçümüyle değil; göz içi basıncı, gonioskopi (açı muayenesi), kornea kalınlığı, optik sinir muayenesi ve OCT ile görme alanı testinin birlikte değerlendirilmesiyle konur[4]. Testlerin ayrıntısı için Glokom Testleri yazımıza bakabilirsiniz.
Glokom hastası nelere dikkat etmeli?
Damlaları düzenli kullanmak, kontrolleri aksatmamak, kullanılan tüm ilaçları (özellikle kortizonu) her hekime bildirmek ve aile bireylerini muayeneye yönlendirmek en önemli noktalardır. Bitkisel karışım, sülük veya kök hücre gibi yöntemlerin etkinliğini destekleyen güçlü kanıt yoktur[4]. Günlük yaşam önerileri için Glokomla Yaşam yazımıza bakabilirsiniz.
Hiç belirtim yoksa göz tansiyonu muayenesi olmalı mıyım?
Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir (son kontrol: 26 Ekim 2026). Metindeki köşeli parantezli numaralar ilgili kaynağa götürür. Sayfadaki görseller temsilidir; gerçek hasta görüntüsü içermez. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; işlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
- NEI (ABD Ulusal Göz Enstitüsü): Glokom (türler, belirtiler, risk faktörleri, acil durum ve tedavi seçenekleri) (yeni sekmede açılır)
- Tham YC, Li X, Wong TY, Quigley HA, Aung T, Cheng CY. Global prevalence of glaucoma and projections of glaucoma burden through 2040: a systematic review and meta-analysis. Ophthalmology 2014;121(11):2081-2090 (yeni sekmede açılır)
- Avrupa Glokom Derneği (EGS): Terminology and Guidelines for Glaucoma, 6. baskı. Pazos M, Traverso CE, Viswanathan A ve ark. Br J Ophthalmol 2025;109(Suppl 1):1-212 (yeni sekmede açılır)
- Kozimor J, Gajdzis M, Kaczmarek R. EGS 6. baskı rehberindeki yöntemsel ve tedaviye ilişkin değişikliklerin özeti (risk faktörleri, ilk muayene, tedavi; açık erişim). Adv Clin Exp Med 2026;35(7):1127-1131 (yeni sekmede açılır)
- NEI: Glokom araştırmalarında dönüm noktası klinik çalışmalar (Oküler Hipertansiyon Tedavi Çalışması OHTS ve diğerleri) (yeni sekmede açılır)
- Türk Oftalmoloji Derneği Glokom Birimi: Sekonder Glokomlar (psödoeksfoliasyon, steroid glokomu, üveitik glokom). Glokomda Odak Noktaları, Sayı 6 (yeni sekmede açılır)
- Yavaş GF, Küsbeci T, Şanlı M ve ark. Türkiye'nin Batısında Primer Açık Açılı Glokom için Risk Faktörleri. Turk J Ophthalmol 2013;43:87-90 (yeni sekmede açılır)
- Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göz Hastalıkları ders notu: Glokom (göz içi basıncı aralığı, türler, risk faktörleri) (yeni sekmede açılır)
- Glaucoma Research Foundation: Glokom uyarı belirtileri (açık açılı, açı kapanması ve konjenital glokom) (yeni sekmede açılır)
- Stanford Health Care: Glokom belirtileri (yeni sekmede açılır)
- MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi): Yüksek kan basıncı ve göz hastalığı (yeni sekmede açılır)
- Community Eye Health Journal: Acil yönetim, açı kapanması glokomu (yeni sekmede açılır)
- Türk Oftalmoloji Derneği Glokom Birimi'nin Dünya Glokom Haftası açıklaması: Türkiye'de tahmini hasta sayısı, tedaviye ulaşma oranı ve ailesel risk (basın haberi) (yeni sekmede açılır)
Göz Tansiyonu Muayenesi İçin Randevu Planlayın
Göz içi basıncınızı, görme sinirinizi ve görme alanınızı değerlendirmek için Prof. Dr. Serhat İmamoğlu ile Batıgöz (Altunizade) veya Medicana (Zincirlikuyu) randevunuzu planlayın.
Bu web sitesinde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis ve tedavi niteliği taşımaz. Göz yapınıza ve hastalığınıza en uygun değerlendirme, hekiminizin yapacağı kapsamlı klinik muayene sonucunda belirlenecektir. Acil durumlarda en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz.