İleri Glokom Cerrahisi: Tüp Takılması ve GATT

İleri Glokom Cerrahisi Nedir? Hangi Hastalarda Gündeme Gelir?

İleri glokom cerrahisi, damla, lazer ve standart cerrahi yöntemlerle göz içi basıncı yeterince kontrol edilemeyen veya özel yapısı nedeniyle daha ileri tekniklere ihtiyaç duyan glokom hastalarında uygulanan ameliyatların genel adıdır. Bu sayfada tüp takılması (drenaj implantı cerrahisi), GATT ve diode lazer gibi ileri glokom cerrahisi yöntemlerini anlatıyoruz. Genel glokom ameliyatı (göz tansiyonu ameliyatı) bilgisi, trabekülektomi ve MIGS için Glokom Ameliyatı (Göz Tansiyonu Ameliyatı) sayfamıza, damla ve SLT lazer gibi cerrahi dışı seçenekler için Göz Tansiyonu Tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.

İleri glokom cerrahisi özellikle şu durumlarda düşünülür: daha önce geçirilmiş glokom veya katarakt ameliyatı başarısız olmuşsa, hastalık ileri evredeyse ve düşük bir hedef basınç gerekiyorsa, neovasküler, üveitik veya travma sonrası gibi özel glokom türlerinde ya da standart yöntemlerin riski yüksekse. Yöntem seçimi hastalığın türüne, evresine ve gözün anatomisine göre yapılır; bu seçim glokom cerrahisi deneyimi gerektirir.

Glokomda Tüp Takılması (Drenaj İmplantı Cerrahisi) Nedir?

Tüp takılması, göz içindeki sıvının (aköz hümör) göz dışına yönlendirilmesini sağlayan implant cerrahisidir. İmplant, göz içine giren küçük bir tüp ile göz küresinin arkasında göz yüzeyi dokusunun (konjonktiva) altına yerleştirilen bir plaktan oluşur; sıvı tüpten plağa akar ve orada emilir. Tüp, genellikle bir doku yamasıyla örtülür. ABD Ulusal Göz Enstitüsü (NEI), implant cerrahisinin konjenital, neovasküler ve göz travması sonrası glokom gibi birçok glokom türünde kullanıldığını belirtmektedir.

En sık kullanılan implantlar arasında valfli Ahmed glokom valfi, valfsiz Baerveldt implantı ve ince tüplü, geniş plaklı yeni nesil Paul glokom implantı yer alır; her birinin ayrıntılı özellikleri, çalışma sonuçları ve farkları kendi sayfalarında anlatılmıştır. Randomize klinik çalışmalar, Baerveldt implantının daha düşük basınç hedefi gereken (örneğin ileri glokomlu veya genç) gözlerde, Ahmed implantının ise düşük basınç (hipotoni) riski olan ve ameliyat sonrası hemen basınç düşüşü gereken gözlerde öne çıktığını göstermiştir. Tüp implantları ile trabekülektomiyi karşılaştıran çalışmalar da daha önce katarakt veya glokom ameliyatı geçirmiş gözlerde tüp implantlarının makul ve etkili bir seçenek olduğunu bildirmiştir.

GATT (Gonioskopi Destekli Transluminal Trabekülotomi) Nedir?

GATT, göz yüzeyindeki dokuya (konjonktiva) dokunmadan, küçük bir kesiden girilerek yapılan mikro-invaziv bir glokom ameliyatıdır. Gonioskopi lensiyle gözün drenaj açısı görüntülenir; mikro bir kateter veya ince bir sütürle trabeküler ağ ve Schlemm kanalı boyunca bir yol açılır. Böylece sıvının gözün doğal drenaj sistemine akışı kolaylaşır. Yöntem 360 derece veya yarım (180 derece, “hemi-GATT”) uygulanabilir; yarım uygulama drenaj yolunun bir kısmını gelecekteki işlemler için korumayı hedefler.

GATT en sık açık açılı glokomda, damlayla yeterli kontrol sağlanamayan veya damlayı tolere edemeyen hastalarda uygulanır; bazı ikincil ve açı kapanması glokomlarında ve katarakt ameliyatıyla birlikte de planlanabilir. GATT sonrası en sık görülen durum, ön kamarada küçük bir kanama olan geçici hifemadır. Açık açılı glokomlu hastalarda yapılan bir çalışmada hifema ilk haftada hastaların önemli bir bölümünde görülmüş, ilk ayda ise belirgin biçimde azalmıştır. GATT ayrıca ABD'de “MIGS” (mikro-invaziv glokom cerrahisi) grubunda sayılır; NEI de MIGS'in hafif glokomda daha az riskli ve daha hızlı iyileşen bir seçenek olabileceğini belirtmektedir.

Tüp Takılması mı, GATT mi? Yöntem Karşılaştırması

Her yöntemin avantajı ve sınırı farklıdır. Hangisinin size uygun olduğuna muayene sonrası hekiminiz karar verir:

Tabloyu tam görmek için parmağınızla yana kaydırabilirsiniz.

Tablo genel bir çerçevedir. Hiçbir yöntem tüm hastalarda en iyisi değildir; seçim kişiye göre yapılır. Trabekülektomi ile karşılaştırma için glokom ameliyatı sayfasındaki yöntemler bölümüne bakabilirsiniz.

Diode Lazer (Siklofotokoagülasyon) İleri Glokom Cerrahisinde Ne Zaman Düşünülür?

Diode lazer, sıvıyı üreten siliyer cisim dokusuna lazer uygulayarak göz içi sıvı üretimini azaltan bir yöntemdir. Genellikle ileri veya dirençli glokomda, diğer ameliyatların uygun olmadığı veya risk taşıdığı gözlerde düşünülür. Etkisi zamanla azalabilir ve işlem tekrarlanabilir. Basıncın aşırı düşmesi, uzun süren iltihap ve nadiren görme düşmesi gibi riskleri vardır; bu nedenle seçim ve doz ayrıntılı planlama gerektirir.

İleri Glokom Cerrahisi Öncesi Hazırlık ve Yöntem Seçimi

İleri glokom cerrahisinde yöntem seçimi, ameliyatın başarısını ve güvenliğini doğrudan etkiler. Ameliyat öncesinde şunlar değerlendirilir:

• Glokom türü ve evresi: Açık açılı, dar açılı, neovasküler, üveitik veya travma sonrası olması yöntemi belirler.
• Hedef basınç: Hasarın düzeyine göre hedeflenen basınç; ileri hasarda daha düşük basınç gerekir.
• Gözün anatomisi: Gonioskopi ile drenaj açısı, ön kamara derinliği, kornea endotel sağlığı ve konjonktiva durumu değerlendirilir.
• Önceki ameliyatlar ve katarakt durumu: Geçirilmiş ameliyatlar yöntem seçimini etkiler; gerekirse katarakt ameliyatı ile birlikte planlanabilir.
• İlaç ve genel sağlık: Kan sulandırıcılar, diyabet, tansiyon ve diğer hastalıklar hekime bildirilir ve ameliyat öncesi düzenlenir.
• Beklenti görüşmesi: Ameliyatın görmeyi geri getirmeyeceği, amacın kalan görmeyi korumak olduğu, riskler ve ek ameliyat ihtimali birlikte konuşulur.

Tüp Takılması ve GATT Sonrası İyileşme Süreci ve Dikkat Edilecekler

İyileşme süreci yönteme göre değişir. Genel olarak ilk günlerde hafif rahatsızlık, kızarıklık ve bulanık görme görülebilir. Tüp cerrahisinde bulanıklık ve basınç dalgalanmaları ilk haftalarda daha belirgin olabilir; GATT sonrasında ise ön kamaradaki küçük kanama (hifema) nedeniyle ilk günlerde görme bulanık veya kırmızımsı olabilir. Genel iyileşme takvimi, damla düzeni ve günlük yaşama dönüş için Glokom Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci yazımıza bakabilirsiniz.

İleri Glokom Cerrahisinin Riskleri ve Sınırları

İleri glokom cerrahisi, yeterli kontrol sağlanamayan zor gözlerde görmeyi korumaya yardımcı olabilir; ancak her cerrahide olduğu gibi riskleri vardır. Randomize çalışmalarda drenaj implantı ameliyatlarında komplikasyonlar sık görülmüş, çoğunun ise kendiliğinden veya basit müdahalelerle düzeldiği bildirilmiştir. Bilinmesi gerekenler:

• Tüp implantı: Basıncın aşırı düşmesi (hipotoni), tüpün kornea ile temas etmesi veya konumunun bozulması, kornea ödemi, çift görme, implantın yüzeye çıkması (erozyon) ve ameliyatın yetersiz kalması görülebilir.
• GATT: Hifema (ön kamarada kanama), geçici basınç yükselmeleri, kornea ödemi ve bazı hastalarda ek glokom ameliyatı ihtiyacı görülebilir.
• Diode lazer: Basıncın aşırı düşmesi, iltihap ve nadiren kalıcı görme düşmesi olabilir.
• Ortak riskler: Katarakt gelişimi veya hızlanması, enfeksiyon, kanama ve nadir ağır görme kaybı.
• Başarının sınırı: Hiçbir yöntem başarıyı garanti etmez. Basınç zamanla yeniden yükselebilir; bu durumda damla, ek işlem veya yeni bir ameliyat gerekebilir.

İleri Glokom Cerrahisi Sonrası Damla Gerekir mi? Etki Kalıcı mı?

İleri glokom cerrahisi basıncı uzun süre kontrol altında tutmayı hedefler; ancak glokom kronik bir hastalıktır ve ameliyat sonrasında da takip sürer.

• Damla ihtiyacı: Bazı hastalarda ameliyattan sonra basınç düşürücü damlalara ihtiyaç azalır veya ortadan kalkar; bazı hastalarda ise basıncı hedefte tutmak için damlaya devam edilir.
• Etkinin süresi: Cerrahinin etkisi zamanla azalabilir ve ek tedavi gerekebilir; bu nedenle düzenli kontrol şarttır.
• Takip: Basınç, görme alanı ve optik sinir muayeneleri ameliyattan sonra da yaşam boyu düzenli aralıklarla sürdürülür.

İleri Glokom Cerrahisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• NEI: Glokom cerrahisi (trabekülektomi, implant cerrahisi ve MIGS) (yeni sekmede açılır)
• J Glaucoma 2017: Açık açılı glokomda GATT cerrahi sonuçları (PubMed) (yeni sekmede açılır)
• Glaucoma Today: Tüp ve trabekülektomi çalışması (TVT) 5 yıllık sonuçları (yeni sekmede açılır)
• Ahmed ve Baerveldt implantları karşılaştırma çalışması, 5 yıllık sonuçların değerlendirmesi (yeni sekmede açılır)

Bu web sitesinde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis ve tedavi niteliği taşımaz. Hastalığınıza en uygun tedavi, hekiminizin yapacağı kapsamlı klinik muayene sonucunda belirlenecektir.