Konjenital Glokom (Çocuklarda Göz Tansiyonu)
Konjenital glokom (çocuklarda göz tansiyonu), bebeklerde ve küçük çocuklarda gözün sıvı drenaj sisteminin gelişim bozukluğu nedeniyle göz içi basıncının yükselmesidir; sürekli sulanma, ışık hassasiyeti ve bulutlu veya büyük görünen göz başlıca uyarı işaretleridir. Bu sayfada belirtileri, tıkalı gözyaşı kanalından farkını, tanıyı, ameliyat ve takip sürecini bulabilir; çocuğunuz için en doğru planı Prof. Dr. Serhat İmamoğlu ile muayenede birlikte belirleyebilirsiniz.
Kısaca: konjenital glokom (çocuklarda göz tansiyonu)
- Nedir: Çocuklarda göz tansiyonu (konjenital glokom), gözün sıvı drenaj sisteminin doğuştan veya erken çocuklukta gelişim bozukluğuna bağlı olarak göz içi basıncının yükselmesi ve görme sinirinin zarar görmesidir.[4]
- Belirtiler: Aşırı sulanma, ışıktan rahatsız olma ve göz kapağı kasılması; bulutlu veya normalden büyük görünen göz.[3][4][5]
- Sulanma tek başına glokom demek değildir: Tıkalı gözyaşı kanalı daha sık ve çoğunlukla zararsızdır; ancak ışık hassasiyeti, bulutlu kornea veya büyük/asimetrik göz varsa acil muayene gerekir.[4]
- Tedavi: İlk seçenek çoğunlukla ameliyattır (gonyotomi, trabekülotomi); ilaçlar geçici veya yardımcıdır.[3][4][7]
- Takip: Çoğu zaman ömür boyu sürer; göz tembelliği ve kırma kusuru da izlenir.[4]
Konjenital Glokom (Çocuklarda Göz Tansiyonu) Nedir?
Konjenital glokom nedir? Halk arasında “çocuklarda göz tansiyonu” olarak da bilinen konjenital glokom, gözün sıvı (aköz hümör) drenaj yapılarının gelişimindeki bozukluk nedeniyle sıvının gözden yeterince çıkamaması, göz içi basıncının yükselmesi ve zamanla görme sinirinin zarar görmesiyle seyreder. Yetişkin glokomundan farklı olarak çocuğun gözü henüz olgunlaşmadığı için yüksek basınç korneayı ve göz küresini büyütebilir. Glokomun genel tanımı ve yetişkinlerdeki türleri için Glokom (Göz Tansiyonu) Nedir? sayfamıza bakabilirsiniz.[4]
Avrupa Glokom Derneği (EGS) 6. baskı rehberi çocukluk çağı glokomunu primer konjenital glokom, juvenil açık açılı glokom ve ikincil glokom olarak üç gruba ayırır.[1][2] Primer konjenital glokom, başka bir göz veya vücut anomalisi eşlik etmeden ortaya çıkar; Iowa Üniversitesi'nin glokom rehberine göre yaşamın ilk üç yılında, çoğunlukla ilk 6 ayda görülür.[3] Avustralya'da yayımlanan bir olgu çalışması, ortalama tanı yaşını 4,4 ay ve görülme sıklığını canlı doğumların yaklaşık 30.000'de 1'i olarak bildirir; bu sayılar ülkeden ülkeye değişebilir.[4]
Primer Konjenital Glokom
Doğumda veya ilk aylarda başlar; başka bir göz veya vücut anomalisi yoktur. Çoğu olguda belirgin aile öyküsü bulunmaz.[3]
Juvenil Açık Açılı Glokom
Çocukluk veya genç yaşta ortaya çıkan, yetişkin açık açılı glokoma benzer bir tür; EGS ayrı bir grup olarak sınıflar.[2]
İkincil Glokom
Göz hastalıkları, travma veya ameliyat sonrası gibi başka bir nedene bağlı gelişen glokomdur; çocukta katarakt ameliyatı sonrası da görülebilir.[2]
Çocuklarda Göz Tansiyonu Belirtileri: Konjenital Glokomda Neye Dikkat Edilmeli?
Çocuklarda göz tansiyonunun ilk klinik belirtileri üçlüsü; göz kapağı kasılması (blefarospazm), ışık hassasiyeti (fotofobi) ve aşırı sulanmadır. Basınç yüksek kalırsa kornea şişer, berraklığını kaybeder ve tedavi edilmezse opaklaşabilir; göz küresi ve kornea büyür (buftalmi, “öküz gözü”).[4] Glaucoma Research Foundation da sulanma, ışığa duyarlılık, göz kapağı kasılması, korneanın büyümesi ve bulutlanmasını çocuklarda göz tansiyonu (konjenital glokom) belirtileri olarak sayar.[5] Stanford Health Care de gözün bulutlu görünmesini korneanın hasarlandığının işareti olarak tarif eder.[6]
| Belirti | Ebeveyn ne fark eder? | Hekim muayenede ne arar? | Neden önemli? |
|---|---|---|---|
| Sulanma | Bir veya iki gözde sürekli yaşarma | Kornea berraklığı, ışık hassasiyeti ile birlikte olup olmadığı | Tek başına tıkalı gözyaşı kanalından da olabilir; birlikte diğer belirtiler varsa glokom düşünülür |
| Işık hassasiyeti | Gözleri kısma, ışıktan kaçma, göz kapağını sıkıca kapatma | Blefarospazm, kornea ödemi | Tıkalı gözyaşı kanalında görülmez; glokom açısından uyarıcıdır |
| Bulutlu kornea | Gözün ön yüzünün donuk veya sütlü görünmesi | Kornea ödemi, Haab çizgileri | Yüksek basıncın korneaya zarar verdiğinin işareti olabilir |
| Büyük göz | Bir gözün diğerinden büyük görünmesi, iri gözler | Kornea çapı ve göz uzunluğu | Bebeklerde kornea çapı, göz içi basıncının dolaylı göstergesidir |
Tabloyu tam görmek için parmağınızla yana kaydırabilirsiniz.
Tablo genel bir çerçevedir ve kaynaklara dayanır[3][4][5]; kesin tanıyı çocuk göz muayenesi koyar.
Şu durumlarda çocuğunuzu beklemeden bir göz hekimine götürün
- Sulanmaya ışık hassasiyeti veya göz kapağı kasılması eşlik ediyorsa
- Kornea bulutlu, donuk veya sütlü görünüyorsa
- Göz normalden büyük görünüyorsa veya iki gözün boyutu birbirinden farklıysa
Medical Journal of Australia'daki olgu çalışması, şüpheli konjenital glokom olgularında bir oftalmoloğa acil yönlendirme gerektiğini vurgular.[4]
Bebeğimin Gözü Sulanıyor, Bebeklerde Göz Tansiyonu mu?
Çoğu zaman hayır. Yenidoğanlarda gözyaşı kanalı tıkanıklığı çok daha sıktır ve bebekler için genellikle zararsızdır; ilk 12 ay içinde sıklıkla kendiliğinden düzelir. Onu konjenital glokomdan ayıran bulgular şunlardır: tıkalı gözyaşı kanalında kornea berraktır, göz büyümez ve ışık hassasiyeti ile göz kapağı kasılması olmaz.[4] Ancak sulanma bu belirtilerden biriyle birlikteyse bekleyip izlemek yerine muayene gerekir.
Daha Büyük Çocuklarda ve Gençlerde Belirtiler
Daha büyük çocuk ve gençlerde glokom, yetişkin açık açılı glokoma benzer biçimde belirsiz seyredebilir; bu yüzden belirtiye bakarak güvenmek yerine ailede glokom öyküsü varsa çocukların da muayene edilmesi önerilir. NEI, glokomun ailelerde görülebildiğini ve aile bireylerinin kontrol ettirmesi gerektiğini belirtir.[8] Yetişkinlerdeki belirtiler için Göz Tansiyonu Belirtileri (Glokom Belirtileri) sayfamıza bakabilirsiniz.
Çocuklarda Göz Tansiyonu Tanısı: Konjenital Glokom Muayenesi Nasıl Yapılır?
Tanı, ayrıntılı bir çocuk göz muayenesiyle konur. Küçük çocuklarda muayeneye uyum sağlanamadığında göz içi basıncını doğru ölçebilmek için genel anestezi altında muayene gerekebilir; tanı kesinleşirse uygun hastalarda aynı seansta ameliyat planlanabilir. Muayenede şunlara bakılır:
- Göz içi basıncı: Çocuğun yaşına ve uyumuna uygun yöntemle ölçülür.
- Kornea çapı ve berraklığı: Bebeklerde kornea büyüklüğü basıncın dolaylı göstergesidir; yenidoğanlarda yatay kornea çapı ortalama 9,8 mm'dir ve 11 mm üzeri büyük kabul edilir. Basınç yüksek kaldıkça kornea şişebilir ve Haab çizgileri adı verilen yırtıklar oluşabilir.[4]
- Gonioskopi: Sıvı drenaj açısının yapısı incelenir.
- Optik sinir ve göz boyutu: Görme sinirinde basınca bağlı çukurlaşma ve göz küresi uzunluğu değerlendirilir.[4]
- Kırma kusuru ve göz tembelliği taraması: Çocukta görmenin gelişimi için birlikte değerlendirilir.[4]
Konjenital Glokom Tedavisi: Ameliyat İlk Seçenektir
Yetişkin glokomundan farklı olarak çocuklarda göz tansiyonunda (konjenital glokomda) ilk tedavi çoğunlukla cerrahidir. Iowa Üniversitesi'nin glokom rehberi, çocukluk çağı glokomunda ilk tedavinin çoğu zaman “açı cerrahisi” olduğunu belirtir; en yaygın işlemler gonyotomi ve trabekülotomidir.[3] Medical Journal of Australia'daki olgu çalışması da aynı iki işlemi ilk seçenek olarak tanımlar.[4] Türk Oftalmoloji Derneği (TOD) Glokom Birimi'nin cerrahi tedavi yayını da primer konjenital glokomda cerrahinin çoğu zaman ilk seçenek olduğunu belirtir.[7]
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Ne zaman düşünülür? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Gonyotomi | Sıvı drenaj dokusu (trabeküler ağ), gonioskopi görüntüsü altında göz içinden açılır | Kornea yeterince berrak olduğunda | Drenaj açısının net görülebilmesi gerekir |
| Trabekülotomi | Drenaj kanalı (Schlemm kanalı) göz duvarı üzerinden açılarak sıvı çıkışı artırılır | Kornea bulanık olsa da yapılabilir | Berrak kornea zorunlu değildir; en sık kullanılan iki işlemden biridir |
Tabloyu tam görmek için parmağınızla yana kaydırabilirsiniz.
Tablo genel bir çerçevedir ve kaynaklara dayanır[3][4]; hangi yöntemin uygun olduğuna muayene sonrası cerrah karar verir.
İlaçların rolü: Göz içi basıncını düşüren damlalar ameliyatın yerine geçmez; ameliyattan önce veya sonra yardımcı olarak, tanıdan sonra ameliyat yapılana kadar geçici olarak kullanılabilir.[3][4] Çocuklarda olası sistemik yan etkiler nedeniyle ilk tercih edilen ilaç grubu çoğunlukla damla biçimindeki karbonik anhidraz inhibitörleridir.[3] İlk ameliyat basıncı yeterince düşürmezse ikinci bir ameliyat veya başka bir cerrahi yöntem gerekebilir; bu karar çocuğun durumuna göre verilir.
Erken tanı ve zamanında ameliyat görmeyi korumak için kritik önemdedir. Makaleye göre tedavi edilmeyen konjenital glokomda (çocuklarda göz tansiyonu) görme sonucu çok kötüdür; modern tedaviyle olguların %79'una kadarında 6/15'ten iyi görme elde edildiği bildirilir (bu rakam eski çalışmalara dayanır ve çocuktan çocuğa değişir).[4] Yetişkinlerdeki glokom ameliyatı bilgisi için Glokom Ameliyatı (Göz Tansiyonu Ameliyatı) sayfamıza bakabilirsiniz; çocuklarda yöntem ve zamanlama farklıdır.
Gonyotomi ve trabekülotominin yetersiz kaldığı çocuklarda drenaj implantları gündeme gelir: küçük gözler için 96 mm² plaklı modeli bulunan Ahmed glokom valfi ve ince tüplü Paul glokom implantı bu amaçla kullanılan implantlardır; çocuklarda iki implantı karşılaştıran randomize çalışma sürmektedir.
Çocuklarda Göz Tansiyonu Takibi: Göz Tembelliği, Gözlük ve Uzun Süreli Kontrol
Ameliyat sonrası takip, tedavinin en az ameliyat kadar önemli parçasıdır. Çocuklarda göz tansiyonunda (konjenital glokomda) takip çoğu zaman ömür boyu sürer.[4] Kapsamlı bir kontrol programı şunları içerir:
- Basınç kontrolü: Basınç zamanla yeniden yükselebilir ve görme siniri hasarı sessizce ilerleyebilir; bu nedenle düzenli ölçüm gerekir.
- Göz tembelliği (ambliyopi) ve kırma kusuru: Çocuğun görmesi gelişim çağında olduğu için göz tembelliği taraması ve iki göz arasında fark yaratan kırma kusurlarının gözlükle düzeltilmesi, görme olgunluğuna ulaşana kadar sürdürülür.[4]
- Kornea ve katarakt: Çocukluk çağı glokomunda korneadaki incelme veya bulanıklık ve katarakt gelişimi de izlenir.
- İlaç düzeni: Damla önerildiyse ailenin düzenli kullanımı çocuğun uyumuna ve basınç kontrolüne bağlıdır.
Sıkça sorulan sorulardaki Çocukluk Çağı Glokomu bölümünde de katarakt ameliyatı sonrası gelişebilen glokom ve uzun dönem yönetim ele alınmıştır. Yetişkin hastalar için tedavi basamakları Göz Tansiyonu Tedavisi (Glokom Tedavisi) sayfamızdadır.
Çocuğunuzda Glokom Şüphesi Varsa Ne Yapmalısınız?
Yapılması gerekenler
- Sürekli sulanma, ışık hassasiyeti, bulutlu veya büyük göz fark ederseniz beklemeden göz hekimine başvurun.
- Önceki fotoğraflardaki göz görünümünü (büyüme, bulanıklık) hekime gösterin.
- Ailede glokom veya göz hastalığı öyküsünü hekime anlatın.
- Önerilen takip randevularını ve damla programını aksatmayın.
Kaçınılması gerekenler
- Sulanmanın kendiliğinden geçmesini beklerken diğer belirtileri (ışık hassasiyeti, bulanıklık) göz ardı etmeyin.
- Bitkisel karışım, göz damlası veya evde uygulamalarla tedaviyi geciktirmeyin.
- Ameliyat sonrası damla ve kontrolleri kendi kararınızla bırakmayın.
Konjenital Glokom (Çocuklarda Göz Tansiyonu) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Konjenital glokom nedir?
Konjenital glokom belirtileri nelerdir?
Bebeğimin gözü sulanıyor, glokom olabilir mi?
Çoğu zaman bebeklerde sulanma tıkalı gözyaşı kanalından kaynaklanır ve genellikle zararsızdır; ilk 12 ay içinde sıklıkla kendiliğinden düzelir. Tıkalı gözyaşı kanalında kornea berrak kalır, göz büyümez, ışık hassasiyeti ve göz kapağı kasılması olmaz. Sulanmaya ışık hassasiyeti, bulutlu kornea veya büyük göz eşlik ediyorsa acil muayene gerekir[4].
Çocuklarda göz tansiyonu (glokom) belirtileri nelerdir?
Bebeklerde sulanma, ışıktan rahatsız olma, göz kapağı kasılması, bulutlu ve büyük kornea görülür[4][5]. Daha büyük çocuk ve gençlerde glokom belirsiz seyredebilir; ailede glokom öyküsü varsa çocukların da muayene edilmesi önerilir[8]. Yetişkin belirtileri için Göz Tansiyonu Belirtileri sayfamıza bakabilirsiniz.
Çocuklarda göz tansiyonu (konjenital glokom) damla ile tedavi edilir mi?
Çocuklarda göz tansiyonu ameliyatı (konjenital glokom ameliyatı) nasıl yapılır?
En yaygın işlemler gonyotomi (drenaj dokusunun göz içinden açılması) ve trabekülotomidir (drenaj kanalının göz duvarı üzerinden açılması). Trabekülotomi, kornea bulanık olsa da yapılabilir; gonyotomi için korneanın yeterince berrak olması gerekir[3][4]. Hangi yöntemin uygun olduğuna cerrah karar verir.
Çocuklarda göz tansiyonu (konjenital glokom) tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmeyen konjenital glokomda görme sinirinde kalıcı hasar gelişir ve görme sonucu çok kötüdür; bu yüzden erken tanı ve zamanında ameliyat önemlidir[4].
Konjenital glokom kalıtsal mıdır?
Her olguda değildir. Iowa Üniversitesi rehberi, primer konjenital glokomun birçok olguda belirgin bir aile öyküsü olmadan ortaya çıktığını belirtir[3]. Ailede glokom öyküsü varsa çocukların da muayene edilmesi önerilir.
Çocuklarda göz tansiyonu ameliyatı sonrası takip nasıl olur?
Takip çoğu zaman ömür boyu sürer: göz içi basıncı, kornea, görme siniri, kırma kusuru ve göz tembelliği düzenli kontrol edilir[4]. Basınç zamanla yeniden yükselebildiği için kontrolleri aksatmamak gerekir. Ayrıntılar için Çocukluk Çağı Glokomu sorularına bakabilirsiniz.
Çocuklarda glokom muayenesi nasıl yapılır?
Çocuk göz muayenesinde göz içi basıncı, kornea çapı ve berraklığı, drenaj açısı ve görme siniri değerlendirilir. Küçük çocuklarda uyum sağlanamazsa doğru ölçüm için genel anestezi altında muayene gerekebilir[4].
Çocukta katarakt ameliyatından sonra glokom gelişir mi?
Evet, çocukluk çağında katarakt ameliyatı sonrası da glokom gelişebilir; EGS bu grubu ikincil glokomlar arasında sayar[2]. Aylar veya yıllar sonra ortaya çıkabildiği için düzenli takip önemlidir. Ayrıntılar için Çocukluk Çağı Glokomu bölümüne bakabilirsiniz.
Çocuğumda glokom şüphesi varsa ne zaman muayene olmalıyım?
Sulanmaya ışık hassasiyeti veya göz kapağı kasılması eşlik ediyorsa, kornea bulutlu veya donuk görünüyorsa ya da göz büyük veya iki göz birbirinden farklı büyüklükteyse beklemeden bir göz hekimine başvurun[4]. Randevu için online randevu formunu kullanabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir (son kontrol: 26 Ekim 2026). Metindeki köşeli parantezli numaralar ilgili kaynağa götürür. Sayfadaki görseller temsilidir; gerçek hasta görüntüsü içermez. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; işlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
- Avrupa Glokom Derneği (EGS): Terminology and Guidelines for Glaucoma, 6. baskı. Pazos M, Traverso CE, Viswanathan A ve ark. Br J Ophthalmol 2025;109(Suppl 1):1-212 (yeni sekmede açılır)
- Kozimor J, Gajdzis M, Kaczmarek R. EGS 6. baskı rehberindeki değişikliklerin özeti (çocukluk çağı glokomu sınıflaması; açık erişim). Adv Clin Exp Med 2026;35(7):1127-1131 (yeni sekmede açılır)
- Iowa Üniversitesi, EyeRounds Glokom Rehberi, Bölüm 10: Çocukluk çağı glokomu (türler, belirtiler ve tedavi) (yeni sekmede açılır)
- Medical Journal of Australia: Primer konjenital glokom, olgu sunumu ve “Lessons from practice” bölümü (tanı, acil yönlendirme, cerrahi, takip) (yeni sekmede açılır)
- Glaucoma Research Foundation: Glokom uyarı belirtileri (konjenital glokom dahil) (yeni sekmede açılır)
- Stanford Health Care: Glokom belirtileri (konjenital glokom) (yeni sekmede açılır)
- Türk Oftalmoloji Derneği Glokom Birimi: Glokomda Tedavi İlkeleri-2: Cerrahi Tedavi. Glokomda Odak Noktaları, Sayı 7, 2018 (yeni sekmede açılır)
- NEI (ABD Ulusal Göz Enstitüsü): Glokom (türler, risk ve aile bireylerinin kontrolü) (yeni sekmede açılır)
Çocuğunuz İçin Göz Muayenesi Randevusu Planlayın
Çocuğunuzun gözünde sulanma, ışık hassasiyeti, bulanıklık veya büyüme fark ettiyseniz ya da ailede glokom öyküsü varsa Prof. Dr. Serhat İmamoğlu ile randevunuzu planlayın.
Bu web sitesinde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis ve tedavi niteliği taşımaz. Çocuğunuza en uygun değerlendirme ve tedavi, hekiminizin yapacağı kapsamlı klinik muayene sonucunda belirlenecektir. Acil durumlarda en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz.