Glokom testleri; göz tansiyonu ölçümü (tonometri), kornea kalınlığı (pakimetri), drenaj açısı muayenesi (gonioskopi), optik sinir muayenesi, OCT görüntüleme ve görme alanı testinden (perimetri) oluşur. Hiçbiri tek başına tanı koymaz. Bu yazıda her testin ne ölçtüğünü, nasıl yapıldığını, ne kadar sürdüğünü, görme alanı testinin neden tekrarlandığını ve muayene gününe nasıl hazırlanacağınızı kaynaklarıyla bulabilirsiniz.
Glokom (göz tansiyonu), görme sinirinin ilerleyici hasarıdır; yüksek göz içi basıncı en önemli risk faktörü olsa da hastalığın kendisi sinirde ve görme alanında görülür. Bu yüzden glokom muayenesi üç soruya birden cevap arar: basınç nedir, sinir hasar görmüş mü, görme alanı etkilenmiş mi? Glaucoma Research Foundation, eksiksiz bir glokom muayenesinin beş testi içerdiğini belirtir: tonometri, oftalmoskopi, perimetri, gonioskopi ve pakimetri.[1] EGS 6. baskı rehberi de ilk muayenede görme keskinliği, gonioskopi, tonometri, santral kornea kalınlığı, görme alanı ve optik sinir başı değerlendirmesinin yapılmasını önerir; OCT'yi yararlı bir tamamlayıcı sayar ama tek başına tanı koydurmadığını ve gonioskopinin yerini almadığını vurgular.[3] Glokomun tanımı ve belirtileri için Glokom (Göz Tansiyonu) Nedir? sayfamıza bakabilirsiniz.
| Test | Ne ölçer? | Nasıl yapılır? | Süre | Hangi soruya cevap verir? |
|---|---|---|---|---|
| Tonometri | Göz içi basıncı (mmHg) | Hava üflemeli tarama veya uyuşturucu damlayla Goldmann aplanasyon | Saniyeler | Basınç yüksek mi?[1][6] |
| Pakimetri | Kornea kalınlığı (µm) | Uyuşturulmuş göze ince prob veya optik ölçüm | 1 dakika | Basınç ölçümü yanıltıcı olabilir mi? İnce kornea risk mi?[1][7] |
| Gonioskopi | Drenaj açısının açık mı dar mı olduğu | Biyomikroskopta aynalı lens göze değdirilir | 2-3 dakika | Açık açılı mı, dar açılı mı?[1][3] |
| Oftalmoskopi | Optik sinirin şekli ve rengi, çukurlaşma oranı | Göz bebeği büyütülerek biyomikroskop veya oftalmoskopla | 5 dakika (damla etkisi 20-30 dk) | Sinirde glokom hasarı var mı?[1] |
| OCT | Sinir lifi tabakası ve ganglion hücre kalınlığı | Temassız ışık taraması, çene desteğinde | Birkaç dakika | Erken yapısal hasar var mı, ilerliyor mu?[2][3] |
| Perimetri | Görme alanı haritası | Kubbe içinde beliren ışıklara düğmeyle yanıt | Göz başına 3-6 dakika | Görme alanı kaybı var mı, ilerliyor mu?[2][4] |
Tabloyu tam görmek için parmağınızla yana kaydırabilirsiniz.
Tonometri, göz içi basıncını ölçer. En yaygın tarama yöntemi, korneaya kısa bir hava püskürten temassız tonometredir; göze dokunmaz, damla gerektirmez ama irkilme ve göz kapağı sıkma değeri yükseltebilir. Altın standart olan Goldmann aplanasyon tonometrisinde göz uyuşturucu damla ve sarı boyayla hazırlanır, biyomikroskopta mavi ışıklı küçük bir uç korneaya hafifçe değdirilir; işlem saniyeler sürer ve ağrısızdır.[1][6] Yüksek basınç tek başına glokom demek değildir, normal basınç da glokomu dışlamaz; değerler kornea kalınlığı ve günün saatiyle birlikte yorumlanır.[1] Değerlerin anlamı için Göz Tansiyonu Normal Değeri Kaç mmHg? yazımıza bakabilirsiniz.
Pakimetri, gözün ön saydam tabakasının (kornea) kalınlığını mikron cinsinden ölçer. Ultrasonik yöntemde uyuşturulmuş göze ince bir prob nazikçe değdirilir; optik cihazlar temassız ölçer. Kalın kornea basıncı olduğundan yüksek, ince kornea düşük okutur; OHTS çalışması ince korneanın ayrıca glokom gelişimi için bağımsız bir risk faktörü olduğunu göstermiştir.[7] Bu yüzden pakimetri, basınç değerini doğru yorumlamanın ön koşuludur ve genellikle bir kez ölçülmesi yeterlidir; lazer göz çizdirme geçirenlerde ameliyat öncesi değer önem taşır.
Gonioskopi, iris ile kornea arasındaki ve göz içi sıvısının boşaldığı açıyı inceler. Bu açı doğrudan görülemediği için biyomikroskopta, uyuşturulmuş göze aynalı özel bir lens değdirilir ve açı aynadan izlenir.[1] Test, glokomun açık açılı mı dar açılı mı olduğunu belirler; bu ayrım tedaviyi tamamen değiştirir (dar açıda lazer iridotomi, açık açıda damla veya SLT). EGS, gonioskopinin OCT gibi görüntüleme yöntemleriyle değiştirilemeyeceğini özellikle belirtir.[3] Dar açının anlamı için Dar Açılı Glokom ve Akut Glokom Krizi sayfamıza bakabilirsiniz.
Glokom bir görme siniri hastalığı olduğu için sinirin kendisine bakmak muayenenin merkezidir. Göz bebeği damlayla büyütülür ve hekim sinir başının şeklini, rengini, kenar dokusunu (nöroretinal rim) ve ortadaki çukurun (cup) büyüklüğünü değerlendirir; çukurun sinir başına oranı (cup/disc) arttıkça ve iki göz arasında fark belirginleştikçe glokom şüphesi güçlenir.[1] Sinirin fotoğrafı çekilerek sonraki yıllardaki değişim karşılaştırılır. Göz bebeği büyütüldüğü için muayene sonrası birkaç saat bulanık ve ışığa duyarlı görme olur; araç kullanılmaması önerilir.[5]
OCT, ışık dalgalarıyla retinanın kesit görüntüsünü alan temassız bir tarama yöntemidir; radyasyon içermez ve birkaç dakika sürer.[5] Glokomda görme sinirini saran retina sinir lifi tabakasının (RNFL) ve makuladaki ganglion hücre tabakasının kalınlığını mikron düzeyinde ölçer. Glaucoma Australia'ya göre glokom şüphelilerinde ve çok erken evrede görme alanı testi henüz kayıp göstermezken OCT erken yapısal hasarı saptayabilir; ölçümler takipte ilerlemeyi izlemeye de yarar.[2] Sınırları: yüksek miyopi, yaş ve cihazın normal veri tabanı sonuçları yanıltabilir; EGS'nin vurguladığı gibi OCT tek başına tanı koydurmaz.[3] OCT sonuçlarında yeşil, sarı ve kırmızı renk kodları kalınlığın yaşa göre normal aralığa oranını gösterir; kırmızı alan her zaman glokom demek değildir, hekim bunu diğer bulgularla birlikte okur.
Görme alanı testi, glokomun görmeye etkisini ölçen tek işlevsel testtir. Hasta bir kubbenin içine bakar, merkezdeki noktaya odaklanır ve çevrede beliren farklı parlaklıktaki ışıkları gördükçe düğmeye basar; cihaz bunlardan görme alanı haritası çıkarır. Her göz için 3-6 dakika sürer ve tanıdan sonra yılda 1-2 kez tekrarlanarak değişim izlenir.[2]
Bu test dikkat ve iş birliği gerektirir; bu yüzden öğrenme etkisi vardır: ilk testler genellikle gerçekte olduğundan kötü çıkar ve tekrarlarla düzelir. Primer açık açılı glokom hastalarında bir hafta içinde üç kez test yapılan bir çalışmada, güvenilirlik parametreleri ve genel indeksler ilk iki test arasında anlamlı biçimde iyileşmiş; yazarlar güvenilir bir başlangıç için en az üç testin gerektiğini bildirmiştir.[4] Yani ilk görme alanı sonucunuz kötü çıktıysa bu, hastalığın ilerlediği anlamına gelmeyebilir; hekim öğrenme etkisini hesaba katar.
Hekim bu testleri birlikte okur. Yüksek basınç, ince kornea ve büyük çukurlaşma oranı birlikteyse risk yüksektir; OCT'de sinir lifi incelmesi ve görme alanında buna uyan kayıp varsa tanı kesinleşir. Yalnızca basınç yüksekse ve diğer testler normalse buna oküler hipertansiyon denir ve izlem ya da tedavi kararı risk faktörlerine göre verilir. Basınç normal ama sinir ve görme alanı hasarlıysa normal basınçlı glokom düşünülür. Tanı konduktan sonra aynı testler, hedef basınca ulaşılıp ulaşılmadığını ve hastalığın ilerleyip ilerlemediğini izlemek için düzenli tekrarlanır. Tedavi basamakları için Göz Tansiyonu Tedavisi (Glokom Tedavisi) sayfamıza bakabilirsiniz.
Kubbe şeklindeki cihazın içindeki merkez noktaya bakarsınız; çevrede beliren ışıkları gördükçe düğmeye basarsınız. Her göz 3-6 dakika sürer ve tanıdan sonra yılda 1-2 kez tekrarlanır[2].
Tek bir sonuçla karar verilmez. Testin öğrenme etkisi vardır: ilk testler genellikle olduğundan kötü çıkar ve tekrarlarla düzelir; güvenilir bir başlangıç için en az üç test önerilir[4]. Yorgunluk, katarakt ve düşük göz kapağı da sonucu bozar.
OCT, sinir lifi kalınlığını yaşa göre normal veri tabanıyla karşılaştırır; kırmızı, kalınlığın normal aralığın belirgin altında olduğunu gösterir. Yüksek miyopi, yaş ve ölçüm hataları da kırmızı alan yapabilir; bu nedenle tek başına tanı anlamına gelmez, hekim diğer bulgularla birlikte okur[3].
Kalın kornea göz tansiyonunu olduğundan yüksek, ince kornea düşük okutur; ince kornea ayrıca OHTS çalışmasında bağımsız bir glokom risk faktörü bulunmuştur[7]. Pakimetri, basınç değerini doğru yorumlamak için genellikle bir kez ölçülür.
Görme alanı ve OCT dahil tam bir glokom muayenesi 30-60 dakika sürebilir; göz bebeği büyütücü damlanın etkisi için 20-30 dakika beklenir. Damla sonrası birkaç saat bulanık görme olur, araç kullanmamanız önerilir[5].
Gözlükleriniz, kullandığınız tüm ilaçların listesi (özellikle kortizon ve göz damlaları), varsa önceki görme alanı ve OCT çıktıları ve kontakt lens kutusu. Eski sonuçlar ilerlemeyi değerlendirmek için çok değerlidir.
Bu yazıdaki bilgiler aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir (son kontrol: 26 Ekim 2026). Metindeki köşeli parantezli numaralar ilgili kaynağa götürür. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; test sonuçlarınızın yorumu hekiminizin muayenesiyle birlikte anlam kazanır.
Bu web sitesinde yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis ve tedavi niteliği taşımaz. Test sonuçlarınız hekiminiz tarafından bir bütün olarak değerlendirilir.
